شیراز(3)
ساعت ۳:٢۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/٤  کلمات کلیدی: ایرانگردی ، سفر به شیراز

٢٣/١١/٨٨-شیراز-نقش رستم

065

به سرعت برق و باد خودمان را به شهر مرودشت در ۶ کیلومتری تخت جمشید رساندیم تا به دیدن مجموعه نقس رستم برویم.نقش رستمی که در تمام کتابهای ایران شناسی به عنوان یکی از شاهکارهای باستانی تاریخمان شناخته میشود و هرساله گردشگرانی ار جهان به دیدنش میایند و مبهوت عظمت آن میگردند.ما هم وقتی پیاده شدیم و چشممان خورد به آن تابلوهای باشکوه سنگی که بر پیکره کوه های حاجی آباد با تیشه فرهادهای این سرزمین کنده شده ناخودآگاه به احترام همه هنر این مرز وبوم سکوت کردیم و تنها شناور شدیم در افسانه های جاری بر هوای کوهستان نقش رستم.

 067

بر تن کوه های سرزمینم از دوره ایلامیان و هخامنشیان و ساسانیان نقوشی حک شده تا ما فراموششان نکینم آنهایی را که با عشق به ایران آمدند و جنگیدند و افتخار آفریدند تا امروز گامهای لرزان ما در برابر آنها کم بیاورد و زبانمان کوتاه شود و دلمان لبریز از عشق به این سرزمین..

078

وقتی سر بلند میکنیم بر تن کوه ها ۴ مدخل صلیبی چشم را میگیرد.آنها آرامگاه ۴ پادشاه هخامنش هستند:خشایارشاه-داریوش کبیر-اردشیر اول و داریوش دوم... همین کافی نیست برای مبهوت شدن و سرمستی خصوصا وقتی میبینی در آن ارتفاع بلند قرار دارند که برای دیدنشان باید سر را تا حد امکان بالا ببری؟ بعد میندیشی که بشر در آن زمان چگونه توانسته تا آن بالاها برود و سنگها را بتراشد و اجساد را در دل دالانهای سنگی از گزند روزگار مخفی کند!

 شکل بیرونی تمام این آرامگاه ها کم و بیش مثل هم است.در بالای آنها نقش فروهر کنده شده که در زیر آن نقش پادشاهی است که کمانی به نشانه قدرت در دست دارد و عکس ماه حک شده که نشانه ناپایداری این جهان است.همچنین نقوشی مانند نقوش تخت جمشید نیز بر تن سنگها دیده میشود.در آن زمان ایرانیان معتقد بودند که در روز رستاخیز مردگان بلند میشوند.برای اینکه احساس غربت نکنند محل دفنشان را تا حدی شبیه محل زندگی دنیوی آنها میساختند.روایت است که پس از ساختن مقبره داریوش او پدر و مادرش را به دیدن مقبره میاورد.اما  طناب بالابر آنها پاره شده و آنها سقوط کرده و کشته میشوند. داریوش نیز پس از این حادثه دستور میدهد مسببین این سهل انگاری و یا شاید دسیسه اعدام شوند.

بعد- سوراخ مربع شکلی است که درواقع در مقبره بوده است و در آن زمان با سنگهای بزرگ مهر و موم میشده تا از ورود غیر به داخل آنها جلوگیری شود. اجساد بعد از مومیایی شدن با متعلقات دنیاییشان در آنجا قرار میگرفتند و بعد از مرگ ملکه  جسد او نیز به آنجا منتقل میشد.متاسفانه بعدها بر اثر حمله اقوام دشمن این مقبره ها نیز مورد تهاجم و چپاول قرار گرفت.

072

بعد از آثار هخامنش نوبت به دیدن آثار ساسانی میرسد.نقش برجسته هایی که داستان فتوحات پادشاهان هخامنش را نشان میدهد.ساسانیان به گذشتگان خود و خصوصا پادشاهان هخامنش بسیار افتخار کرده و آنها را باعث مبالات خود میدانستند. به خاطر همین در گوشه و کنار ایران دستور ساخت چنین نقش نوشته هایی را داده بودند که امروز آثار آن باقیست.

این آثار ٨ حکاکی هستند و هریک به تنهایی بخشی از تاریخ را بازگو میکنند و شامل: تاجگذاری اردشیر بابکان-پیروزی شاپور اول بر امپراطور روم-بهرام دوم و درباریان او- نبرد بهران دوم با دشمنان-به پادشاهی رسیدن نرسی پسر داریوش کبیر و جنگهای آذرنرسه و هرمز دوم...

079

به نظر من زیباترین آنها -حکاکی پیروزی شاپور اول بر والرین( امپراطور روم) و فیلیپ (پادشاه عرب) است.در زمان شاپور ٣ امپراطور رومی به ایران جمله کردند.اولی گردیانس جوان بود که کشته شد.دومی فیلیپ عرب بود که شکست را پذیرفت و مجبور به دادن باج سالیانه شد و سومی والرین رومی بود که به دست سپاه ایران اسیر گشت.

در این نقش برجسته شاپور اول با تاج مزین و لباس آراسته و زیور آلات گران بها سوار بر اسب دیده میشود که در مقابل او فیلیپ عرب بر خاک افتاده و زانو زده و دو دست خود را به نشانه تسلیم دراز کرده است.نکته زیبا در این حکاکی لباس فیلیپ است که شنلی رومی بوده که با نقوشی در اهتزار باد درآمده است و اوج هنر حکاک را نشان میدهد. البته نکته در این است که علت به اهتزاز در آمدن شنل دویدن فیلیپ برای به خدمت رسیدن شاه بوده است!!!!!!!

در کنار شاپور - والرین هم ایستاده که پادشاه مچ دست او را به نشانه اسارت در دست گرفته است.در پشت سر شاپور هم "کرتیر" موبد بزرگ او دیده میشود که کلاهی بیضی شکل و بالا پوشی با سنجاقی در جلوی سینه به تن دارد و گردن بندی مرواریدی بر گردن... حالا شما بگویید ١۵٠٠ سال پیش کدامین دست چیره دستی بوده که اینگونه تن سنگها را با عشق تراشیده و اینگونه هنرنمایی کرده است؟؟؟

اینجا باید به شکوه پادشاهان سرخم کرد و یا به احترام هنرمند بزرگ حجار بی نام و نشان؟؟؟

085

و در آخر کعبه زرتشت قرار دارد.ساختمانی مکعب شکل و رمزآلود که هنوز باستان شناسان نتوانسته اند کاملا پرده از سر او بردارند.گروهی بر این باورند که این اتاق آرامگاه بردیا، پسر کورش بود که به وسیله برادرش کمبوجیه کشته شد. تنی چند از مستشرقان بر این عقیده اند که آتش مقدس در این اتاق نگاهداری می شد.گروهی دیگر میگویند این ساختمان محل نگهداری اسناد مهم شاهی و کتاب اوستا بوده که بر دوازده هزار پوست گاو نوشته شده بود.گروهی دیگر معقدند داریوش در ایتدا اینجا را برای مقبره خود ساخته اما بعد به دلیلی تغییر عقیده داده است. بعضی دیگر آن را مرده شوی خانه یا خانه مومیایی اجساد می‌پنداشتند.اما...

به موجب تحقیقات جدید این بنا و نیز بنای مشابه آن در پاسارگاد ، یک رصدخانه خورشیدی برای سنجش گردش خورشیدی و به تبع آن نگهداشتن حساب سال و سال شماری و استخراج تقویم و تشخیص روزهای اول هر ماه خورشیدی و انقلابهای تابستانی و زمستانی و اعتدال بهاری و پاییزی و بعضی دیگر رویدادهای مربوط به سالنامه نگاری بوده است. پس این بنا "رصدخانه خورشیدی" یا به تعبیر دیگر "زمان سنج" یا "شاخص خورشیدی" است.