١٩/٧/٨٨ - مسجد ایاصوفیه
بعد از اینکه از کاخ توپکاپی دراومدیم تنها وقت کردیم نهاری بخوریم و سریع خودمون رو به ایاصوفیا که در همان نزدیکی واقع شده برسانیم.یکی از عجایب جهان با قدمتی ١۵٠٠ساله که نماد شهر استانبول هم محسوب میشود.
نام ایاصوفیا (به ترکی) و یا حاجی صوفیا در زمان اصلی از کلمه "سنت صوفیا" گرفته شده که معنی "فرزانه مقدس" میدهد.این مکان ٣ بار ویران و دوباره از سر نوبازسازی شد.
اولین ایاصوفیا در قرن ۴ میلادی و به دستور پسر کنستانتین کبیر ساخته شد.که هنوز سرستونهای آن در محوطه جلویی ایاصوفیا دیده میشوند.در سال ۴٠۴ میلادی این ساختمان آتش گرفت و از بین رفت و به جای آن ١١ سال بعد دومین ایاصوفیا در همین محل بنا شد.تا ١٠٠ سال اینجا کلیسای مسیحیان بود اما در سال ۵٣٢ مردم بر علیه دولت وقت شوریدند و جنگ عظیمی بین امپراطوری روم و مردم درگرفت که در آن ١٠٠٠٠ نفر کشته شده و ایاصوفیا هم دوباره ویران گشت.پادشاه دستور داد این بار بنای بسیار عظیم تر و محکم تر از قبل به جای آن ساخته شود که تا آن روز نظیرش را در هیچ کجا نساخته باشند.بالاخره در سال ۵٣٧ میلادی ایاصوفیای امروز و به عبارتی بزرگترین کلیسای مسیحیان جهان در آن زمان ساخته شد.
این ساختمان که به سبک معماری بیزانسی ساخته شده بود اگرچه نام کلیسا را بر خود داشت اما عموم مردم به سادگی حق ورود و استفاده از آن را نداشتند.اینجا بیشتر محل حکومت و قدرت پادشاهان روم بود.این کلیسا ٩ در دارد که بزرگترین و میانه ترین آنها تنها مخصوص ورود امپراطور بود.درهای کناری مخصوص عبور مذهبیون و بقیه درها برای عبور مردم عادی استفاده میشده.
یکی از این درها دری مرمرین و بسیار بزرگ و زیباست که روی آن تصاویر حک شده یک قفل و کلید دیده میشود.در آن دوره معتقد بودند این در بهشت است و اینها هم قفل و کلید وارد شدن به بهشت هستند.
سقف این ساختمان ارتفاعی ۵٧ متری دارد که در بالای آن تصاویر مریم مقدس و مسیح دیده میشود.حدود ۶٠٠٠ تن طلا برای سرامیکها و کاشیهای درودیوار استفاده شده که با آن نقاشیهای مذهبی مسیحی را طراحی کرده اند.دیوارهای دورتادور با رنگهای زیبا نقاشی شده اند و ١٠٧ ستون بزرگ گنبد دایره ای و بلند اینجا را در برگرفته اند.در این مسجد بزرگ حدود ۵۴٠٠٠ نفر به حالت ایستاده میتوانند قرار گیرند!این کلیسادر آن زمان قدرت بیزانس را به کلیساهای شرق نشان میداده و باعث تفاخر آنها بوده است.
این ستون یکی از معروفترین ستونهای این موزه است و ستون آرزو نام دارد که قصه ها و افسانه های زیادی را به دنبال خود میکشد.افسانه ها میگوید در زمان بیزانس هنگامیکه در حال ساخت این کلیسا بودند و برای تزییناتش از طلا استفاده میکردند هرروز پشت این ستون طلاها را انبار میکردند و یک سرباز هم از اینجا نگهداری میکرده تا اینکه شبی خسته و خواب آلود یک فرشته به سراغش میاید و میگوید تو بخواب من از این طلاها نگهبانی میکنم.صبح که سرباز بیدار میشود فرشته رفته و تنها جای انگشتش روی دیوار پشت سر سرباز باقی مانده بود.از طرف دیگر اینجا را ستون آرزوها هم مینامند و معتقدند اگر کسی آرزویی بکند و شست دستش را داخل آن کرده و یک دور کامل دستش را بچرخاند بدون اینکه کف دستش بلند شود آروزی او حتما برآورده میگردد....
یکی از بزرگترین مشکلات ایاصوفیا در معماری آن عدم استحکام آن در ارتفاع زیاد بود که همین موضوع بارها سبب ریزش آن شد.تا اینکه سرانجام با شکست دولت روم توسط سلطان محمد فاتح و تاسیس دولت عثمانی تاریخ این کلیسا به پایان رسیدسلطان محمد اینجا را به مسجد تبدیل کرد و از معمار بزرگ ترک یعنی "معمار سنان " خواست که مرمت اینجا را به عهده گیرد.او هم در فونداسیون و ستونهای ایاصوفیا تغییرانی ایجاد کرد که تا به امروز هنوز این بنا سرپا مانده است.
بعد از اینکه اینجا تبدیل به مسجد شد سلطان محمد دستور داد روی سرامیکهای نقاشی شده طلایی مسیحیان را با گچ کاری پوشاندند تا نمازگزاران هنگام نماز رو به تصاویر مسیحی نباشند.همچنین در سالیان دراز به مرور نامهای خلفای اسلام و حضرت محمد (ص) بر روی سر ستونهای ساختمان نقاشی شد و محراب بزرگ طلایی رنگی هم در جلوی آن ساخته شد...تا اینکه سرانجام بعد از ٩١۶ سال کلیسا بودن و ۴٧٧ سال مسجد بودن بالاخره به دستور آتاتورک اینجا به یک موزه تبدیل شد و شروع به حفظ و مرمت آثار آن کردند و توانستند بعضی از آن تابلوهای سرامیکی را از زیر لایه های گچ بیرون بکشند.در طبقه دوم این موزه میتوانید تابلوهای سرامیکی طلاکاری شده را ببینید که در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داده اند.
دورتادور دیوارها پنجره های رنگینی دیده میشود که با اسامی خدا و نام پیامبر زینت یافته اند.در فضای نیمه تاریک آن و با عبور باریکه های نور از لابلای آنها محیط روحانی و آرامش بخشی را برای بازدید کنندگان ایجاد میکنند.
اینجا شاید تنها زیارتگاه مشترک مسیحیان و مسلمانان جهان باشد که میتوان نام الله محمد و علی را در کنار تصویر مریم باکره و مسیح مصلوب دید.اینجا آدم معنای یکتا پرستی را درک میکند حالا تحت هر نامی که میخواهد باشد اینجا خانه خداست....
خلاصه ایاصوفیاست و یک عالمه قصه و افسانه و تاریخ زیبا....محل تلاقی ادیان. یادگاری کهن از معماری بیزانس و اوج قدرت امپراطوری کبیر روم....یادگار پیروزی اسلام و هزاران حرف و حدیث دیگر....به اینجا که آمدید سلام مرا دوباره به ایاصوفیا برسانید که مرا غرق لذت کرد و برای چند ساعت برد به دنیای خیال....
و این هم یک سلطان عثمانی کوچک که بیرون از مسجد دیدمش و با دوربین شکارش کردم....
سفر هنوز ادامه دارد با من باشید تا بعد
