کلیسای سنت استپانوس
ساعت ٧:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٤/۱٦  کلمات کلیدی: ایرانگردی ، سفر به آذربایجان شرقی و غربی

اردیبهشت ۸۷ - ادامه سفر به آذزبایجان شرقی و غربی

۱۶ کیلومتر که از جلفا به سمت جنوب غربی بری و حاشیه زیبای رود ارس رو بگیری به به جاده  پیچ در پیچ میرسی که یه طرفش کوهستان ایرانه٬کوه هایی سرخ رنگ با شکلای عجیب و غریب و طرف دیگرش ارمنستانه و دشتهای پهناور زیبا.بین این دو سرزمین رود زیبای ارس جاریه که مثل ماری خوش خط و خال میرقصه و میره جلو... 

بعد در یک کیلومتری حاشیه ارس و در روستای متروکه دره شام در بالای بلندی به یک بنای سرخ رنگ میرسی به نام کلیسای <سنت استپانوس>.برای رسیدن به آن باید یک راه سربالای خاکی را طی کنی و از لابلای درختان توت و گردو رد بشوی.نام کلیسا از نام استپانوس شهید اول راه مسیحیت گرفته شده است که در همین روستا مستقر بوده است و بعدها توسط یهودیان سنگسار میشود.

جلفا از کلمه جغا که یک کلمه ارمنی و به معنی بافنده ابریشم است میاید.دره شام در جلفای قدیم قرار دارد.در گذشته ارمنستان امروزی جزو خاک ایران بوده .بعدها وقتی این بخش از ایران جدا میشود٬عباس میرزا ارمنیهای ایران را به اینجا کوچ میدهد.بخشی در اینجا یعنی جلفای قدیم ساکن شده و برخی هم به اصفهان رفته و شهر جلفای جدید را ایجاد میکنند.

درباره تاریخ بنا اظهارات مختلفی عنوان شده است.عده ای آن را مربوط به اوایل مسیحیت میدانند و عده ای دیگر آن را به دوران صفوی نسبت میدهند اما نوع معماری و سنگهای به کار رفته آن را به قرن ۱۰ تا ۱۲ میلادی نسبت میده که تلفیق معماری اشکانی و رومی است.سنگ به کار رفته در این بنا به نام <دوف> معروفه که در آن زمان آن را از ارمنستان به اینجا آوردند تا در ساخت کلیسا از آنها استفاده شود.در واقه نوغی سنگ ساروجه و سنگ ساروج هم از ترکیب آهک به اضافه تخم مرغ ساخته میشود.

بنای کلیسا در میان دره ای سرسبز و کوههایی سرخ رنگ احاطه شده و بارویی بلند و سنگی با پنج برج نگهبانی دور تادور آن قرار گرفته است که کلیسا را شبیه دژهای مستحکم دوره ساسانی کرده است.دروازه این بارو دروسط  دیواره غربی بوده و بادری چوبی و آهنی پوشیده شده است.

در ورودی بنا یکی از آثار زیبای دوره قاجاریه است.دری چوبی و آبی رنگ که نماما منبت کاری شده است و گل میخهای فلزی بر روی آن کار شده است.کتیبه ای به خط نسطلیق و ساخته شده از سنگ ماسه ای سرخ رنگ نیز در بالای آن قرار دارد که مورخ سال ۱۲۴۵ و مبنی بر خرید ده دره شام توسط عباس میرزا( ولبعهد فتحعلی شاه ) از شخصی به نام محب علی بیک نخجوانی به مبلغ سیصد تومان و اهدای این ده به کلیسای سنت استپانوس است.

در کلیسا به راهرویی تاریک و بلند باز میشودکه از جنوب به دیرها٬از شمال به کلیسا و از شرق به اصطبل و انبار علوفه راه دارد.در کنار این راهروی تاریک و نمور و سرد محراب کلیسا قرار دارد که با تصاویر حضرت مریم٬ کودکی حضرت مسیح و مصلوب شده ان زیبت یافته است.ب روی سقف نیز نقش نگاره هایی از فرشتگان و حواریون نقاشی شده است.

فضای داخلی کلیسا تاریک و سرد است و سقف بلند ومنقوشی دارد.پنجره ها در بلندی قرار گرفته اند و باریک و به شکل صلیب ساخته شده اند که نور به شکل زیبایی از داخل آنها عبور کرده و در تلاقی با تاریکی مجیط٬ منظره زیبایی ایجاد میکند.

بنای کلیسا از ۳ بخش تشکیل شده است:برج ناقوس٬نمازخانه٬اجاق دانیال.

 برج ناقوس:

 بر روى ایوان دو طبقه اى متصل به دیوار جنوبى کلیسا قرار گرفته و داراى گنبدى هرمى شکل هشت ضلعى است که بر روى هشت ستون استوانه اى از سنگ سرخ با سرستونهاى زیبا استوار گردیده است.

 

 نمازخانه:

فضاى داخل کلیسا به صورت صلیب مى باشد که از سه قسمت ایوان نمازخانه و محراب تشکیل شده است.نمازخانه در زمینى به ابعاد ۱۶در۲۱ متر بنا گردیده است. ایوان بر روى دو ستون و دو نیم ستون قرار گرفته در پشت آن و زیر گنبد اصلى نمازخانه کلیسا واقع شده است. محراب در جانب شرقى نمازخانه قرار گرفته که ۹۶ سانتیمتر از کف نمازگاه بلندتر است. 

 اجاق دانیال:

تالارى است متصل به دیوار شمالى کلیسا که به سه قسمت مساوى تقسیم مى شود:

۱- اجاق دانیال که به وسیله دیوار از تالار جدا شده و به نام دانیال از قدیسین قرن پنجم میلادى معروف است.

۲- تالار اجتماعات در وسط قرار گرفته.

۳- محل غسل تعمید در انتهاى شرقى تالار واقع است که در آن سکوى بلندى به چشم مى خورد که میز سنگى غسل تعمید در وسط آن نهاده شده است.