مسجد کبود
ساعت ۸:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۳/٤  کلمات کلیدی: ایرانگردی ، سفر به آذربایجان شرقی و غربی

شهر تبریز ابنیه تاریخی زیادی ندارد اما آنچه باقی مانده است شایان توجه است.نمونه یکی از اینها مسجد کبود است که در لفظ ترکی به گوی مسجد نامیده میشود.


مسجد کبود یاد آور مسیر و راه قدیمی است که محله خیابان را به بازار قدیمی تبریز مرتبط می ساخته. خیابان امام خمینی نیز به تناوب همین وظیفه را بر عهده داشته است. در حال حاضر مسجد کبود در سمت شمال خیابان امام، بین چهار راه منصور و میدان ساعت در محاصره سازه های نوین شهری در انزوای خاصی قرار گرفته است.

این مسجد بنا به کتیبه سردر آن در سال ۸۷۰ هجری قمری و در زمان سلطان جهانشاه  مقتدرترین حکمران سلسله قره‌قویونلو و به دستور دختر او - صالحه خانم - بنا شده‌است.  مسجد به شکل مجموعه ای از بناهای مذهبی و عام المنفعه مثل مسجد، آرامگاه، کاروانسرا، حمام، بازار است.ساخت این مجموعه در این مکان تصادفی نبود. در واقع تداوم قداست محلی است که از گذشته ها وجود داشته است.

   قبرستان این مسجد 9 متر پایین تر از سطح کنونی مسجد، محل تدفین انسان هایی بوده که از 3200 سال پیش در اینجا با آیینی خاص به خاک سپرده شده اند. قبرستانی که بیش از 500 سال تداوم داشته است.مسجد دارای دو مناره بزرگ در شرق و غرب ضلع شمالی و دو شبستان کوچک و بزرگ  است.همه جای آیات قرانی و نام علی (ع) و پیامبر در میان کاشی های دیوار قرار داده شده است .درپشت دری مشرف به  شبستان بزرگ  نیز این اشعار حک گشته اند:

<کردار بیار و گرد گفتار مگرد        چون کرده شود٬ کار بگوید که ٬که کرد>

زلزله سال ۱۱۹۳ هجری قمری آسیب فراوان به مسجد زده و در اثر آن گنبدهای مسجد فرو ریخت. تعمیرات و دوباره‌سازی مسجد به منظور حفاظت و بازسازی بخش‌های باقیمانده شامل طاق‌ها و پایه‌ها از سال ۱۳۱۸ آغاز شد و در ۱۳۵۵ کارهای ساختمانی آن به اتمام رسید بازسازی گنبد اصلی توسط مرحوم استاد رضا معماران انجام شد. بازسازی کاشیکاری داخلی و خارجی هنوز ادامه دارد.

یکی از خصوصیتهای بارز این مسجد وجود کاشی کاری و معرق کاریهای بسیار زیبا و با رنگ و لعابهای جذاب و نقش و نگارهای فریبنده بر روی دیواره ها به همراه تلفیق با آجر است.در بالای سردر مسجد نام قدیم آن یعنی<عمارت مظفریه> و نام کاشی کار و خطاط برجسته آذربایجانی یعنی<نعمت اله البواب>  قید شده است.

تنوع و ظرافت کاشی کاری و انواع خطوط به کار رفته در آن و بخصوص به دلیل رنگ لاجوردی کاشی‌کاری‌های معرق آن سبب شده‌است که به «فیروزهٔ اسلام» شهرت یابد.

اینجا قبر جهانشاه و همسرش بوده که خود تابوتها و اجساد توسط سارقین عتیقه سالها قبل دزدیده شده و اکنون تنها گودال قبر آنها باقی مانده است.جهانشاه یکی از قدرتمند ترین سلاطینی بوده که از سال ۷۳۹ تا ۸۷۹ در تبریز حکومت کرده و آنجا را پایتخت قرار داد.بساط حکومتش از آسیای صغیر تا هرات و ماورا انهر گسترش داشت.سرانجام نیز توسط اوزون حسن یکی از سران آق قویونلو کشته شد. به نظر میرسد که ساخت این مسجد بیشتر به خاطر نشان دادن فتوحات جهانشاه بوده به همین دلیل هم در سرتاسر دیوار سوره الفتح بر دیوار حک شده است.